مرتضى مطهرى
34
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
هُوَ الَّذى بَعَثَ فِى الْامِّيِّينَ رَسولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ اياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ . . . « 1 » طبق نظر قرآن ، پيامبر اكرم خود مبيّن و مفسّر اين كتاب است و آنچه از پيامبر رسيده ما را در تفسير قرآن يارى مىدهد . و اما براى ما كه شيعه هستيم و به ائمهء اطهار معتقديم و اعتقاد داريم آنچه را كه پيامبر از ناحيهء خدا داشته به اوصياء گرامىاش منتقل كرده است ، روايات معتبرى كه از ائمه رسيده نيز همان اعتبار روايات معتبرى را دارد كه از ناحيهء رسول خدا رسيده است و لهذا روايات موثّق ائمه كمك بزرگى است در راه شناخت قرآن . نكتهء مهمى كه در بررسى قرآن بايد به آن توجه داشت اين است كه در درجهء اول مىبايد قرآن را به كمك خود قرآن شناخت . مقصود اين است كه آيات قرآن مجموعاً يك ساختمان بهم پيوسته را تشكيل مىدهند ؛ يعنى اگر يك آيه از آيات قرآن را جدا كنيم و بگوييم تنها همين يك آيه را مىخواهيم بفهميم ، شيوهء درستى اتخاذ نكردهايم . البته ممكن است فهم ما از همان يك آيه درست باشد ، اما اين كارى است از احتياط بيرون . آيات قرآن برخى مفسر برخى ديگر است « 2 » . و همانطورى كه برخى مفسران بزرگ گفتهاند ، ائمهء اطهار اين روش تفسيرى را تأييد كردهاند . قرآن در بيان مسائل ، شيوهاى مخصوص به خود دارد . در بسيارى موارد اگر يك آيهء تنها را از قرآن اخذ كنيد بدون آنكه آن را بر آيات مشابه عرضه بداريد ، مفهومى پيدا مىكند كه با مفهوم همان آيه وقتى كه در كنار آيات هممضمون قرار گرفته است به كلى متفاوت است . به عنوان نمونهاى از شيوهء خاص قرآن ، مىتوان از آيات محكم و آيات متشابه نام برد . دربارهء محكمات و متشابهات يك تصور عوامانه وجود دارد . گروهى مىپندارند آيات محكم آنهايى هستند كه مطالب در آنها به صورت ساده و صريح طرح شده و به عكس در آيات متشابه موضوعات به صورت لُغَز و معما و رمز مطرح
--> ( 1 ) . جمعه / 2 [ خداوند در ميان مردمى درسناخوانده ، پيامبرى درسناخوانده فرستاد كه آيات خداوند را بر مردم تلاوت مىكند ، آنها را از آلودگيها پاك مىنمايد و كتاب ( قرآن ) و حكمت به آنها تعليم مىدهد . ] ( 2 ) . الْقُرْ انُ يُفَسِّرُ بَعْضُهُ بَعْضاً .